Hoe sta je ten opzichte van vergelijkbare bedrijven?

"Lopen wij achter?" is een van de twee vragen die in elk eerste gesprek langskomt. Het is ook een vraag die de meeste leveranciers beantwoorden met een cijfer uit een wereldwijd onderzoek dat niets te maken heeft met een Nederlands bedrijf van tachtig mensen.

Hier zijn de echte Nederlandse cijfers, van het CBS, over 2025.

AI-gebruik naar bedrijfsgrootte

Een paar dingen die het waard zijn om hier zorgvuldig te lezen.

Het verloop naar grootte is steil. Een bedrijf van 250-plus gebruikt ruim twee keer zo vaak AI als een bedrijf van 10 tot 50. Dat komt niet doordat grote bedrijven er slimmer in zijn; het komt vooral doordat zij mensen hebben wier werk het is om dingen te proberen, en een bedrijf van dertig heeft die niet.

Heb je tussen de 50 en 250 mensen en gebruik je ergens AI, dan hoor je bij de meerderheid, maar net. Doe je dat niet, dan hoor je bij een grote minderheid en niet bij een uitzondering. Hoe dan ook: "iedereen doet dit al" is geen accurate beschrijving van de Nederlandse markt in 2025, en "niemand doet dit nog" evenmin.

Een rij blokken van verschillende hoogte. Het verschil tussen grootteklassen is groter dan het verschil tussen sectoren.

Het getal dat meer uitmaakt dan de kop

Het CBS vroeg bedrijven die geen AI gebruiken ook waarom niet. De antwoorden, als percentage van alle bedrijven in die grootteklasse, zijn waar de bruikbare informatie zit.

Lees de eerste en de laatste regel samen, want daar zit de bevinding.

Gebrek aan eigen ervaring is de meest genoemde belemmering, in elke grootteklasse, met ruime afstand. Hij wordt drie tot vier keer zo vaak genoemd als de kosten. Wat er tussen Nederlandse bedrijven en AI in staat is niet het budget, en het is niet dat de technologie te duur is. Het is dat er binnen niemand is die weet hoe het moet.

Vrijwel niemand zegt dat het niet nuttig is. Een procent, identiek over alle drie de grootteklassen. Waar bedrijven ook mee worstelen, het is geen scepsis over de vraag of AI iets voor hen zou kunnen doen.

Die twee feiten samen beschrijven een markt waar de vraag echt is, het budget beschikbaar, en de beperking capaciteit. Wat, toegegeven, een gunstige bevinding is voor een bedrijf dat AI-capaciteit bouwt, dus controleer de bron in plaats van ons op ons woord te geloven; het tabelnummer staat onderaan deze pagina en de CBS-data is openbaar.

Wat dit je niet vertelt

Wees voorzichtig met wat "AI gebruikt" betekent in een nationale statistiek. Het dekt zowel een bedrijf waar een afdeling een tekstgenerator gebruikt als een bedrijf dat een model in productie heeft dat dagelijks besluiten neemt. Dat is niet hetzelfde, en die 46 procent bevat heel veel van het eerste.

De eerlijke lezing is dus niet "46 procent van mijn branchegenoten heeft AI-capaciteit." Het ligt dichter bij "46 procent is begonnen, de meesten oppervlakkig." Ben je niet begonnen, dan ben je later dan gemiddeld. Ben je begonnen maar draait er niets zonder dat een specifieke enthousiasteling erbij is, dan ben je precies gemiddeld, en dat is een ongemakkelijker bevinding dan achterlopen, omdat het aanvoelt als voortgang.

De vergelijking die wel helpt

Benchmarks tegen een landelijk gemiddelde zijn voor een ding nuttig: de vraag beslechten of je afwijkt. Ze zijn vrijwel nutteloos om te bepalen wat je nu moet doen, want je volgende stap hangt af van jouw bedrijfsvoering en niet van het sectorgemiddelde.

Een nuttigere vergelijking, en een die je deze week zelf kunt doen: neem de drie processen waar je de duurste uren in stopt, en vraag of een concurrent ze vandaag plausibel sneller zou kunnen doen dan jij. Die vraag heeft een specifiek antwoord, en dat antwoord verandert wat je bouwt. "Wij zitten op 46 procent net als iedereen" doet dat niet.

De zes vragen in Je AI-positie bepalen zonder consultant doen dat werk beter dan welke benchmark ook.

Over deze pagina

Alle cijfers komen uit CBS StatLine tabel 86119NED, "ICT-gebruik bij bedrijven; bedrijfstak en bedrijfsgrootte, 2025", over bedrijven met tien of meer werkzame personen, rechtstreeks opgehaald via de open data-API van het CBS en gefilterd op het totaal voor de hele economie in plaats van op een enkele sector. De percentages bij de redenen zijn aandelen van alle bedrijven in die grootteklasse, niet alleen van de niet-gebruikers, want zo rapporteert het CBS ze. We vermelden expliciet dat de bevinding over het ervaringsgat ons goed uitkomt; de tabel is openbaar en na te kijken. Geschreven door Radicals eigen team; er is geen klantdata gebruikt.